İklim değişikliği nedeniyle aşırı sıcak hava dalgaları, yaz mevsimlerinin vazgeçilmez bir parçası haline gelirken, bu duruma karşı insanların nasıl tepki verdiği konusunda yeni bir araştırma önemli bulgular sunuyor. Cep telefonlarından elde edilen konum verileri üzerinde yapılan bu çalışma, sıcaklıkların yükseldiği dönemlerde bireylerin serin kalmak için tercih ettikleri alanları ve toplumsal eşitsizliklerin bu süreçteki rolünü gözler önüne seriyor.
Araştırma, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülkeden elde edilen verilerin incelenmesiyle gerçekleştirildi. Environmental Research Climate adlı dergide yayımlanan çalışmada, Brezilya, Çin, Fransa, Hindistan, Nijerya, Türkiye ve ABD’deki kullanıcıların 2022 ve 2023 yılları arasındaki mobil konum verileri analiz edildi. Araştırmacılar, sıcak hava dalgaları sırasında insanların hareketlerini gözlemleyerek, hangi mekanların serinleme amacıyla tercih edildiğini değerlendirdi.
Sonuçlar, aşırı sıcak havalarda insanların büyük bir kısmının evde kalmayı tercih ettiğini gösteriyor. Ancak, evlerinde klima bulunmayan bireyler için alışveriş merkezleri ve parklar, serinlemek için önemli kaçış noktaları olarak öne çıkıyor. Araştırmacılar, bu tür kamusal alanların aşırı sıcaklarda kritik bir rol oynadığını vurguluyor.
Sıcak hava dalgalarının toplum üzerindeki etkilerinin eşit şekilde dağılmadığı da araştırmada dikkat çekici bir bulgu olarak yer aldı. Sosyal ve ekonomik eşitsizlikler, bazı grupların aşırı sıcaklardan daha fazla etkilenmesine neden oluyor. Özellikle Meksika’da, 18-35 yaş arasındaki genç yetişkinlerin sıcak kaynaklı ölümlerde orantısız bir paya sahip olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bu durumun açık havada çalışma zorunluluğu ve çalışma saatlerindeki esneklik eksikliğinden kaynaklanabileceğini belirtiyor.
2025 yazında Avrupa’da meydana gelen ve 10 gün süren aşırı sıcak hava dalgasının yaklaşık 2 bin 300 kişinin ölümüne yol açtığına dikkat çeken araştırmacılar, gelecekte daha sık görülecek olan sıcak hava dalgalarına karşı uyum sağlama politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Çalışmanın bulgularına dayanarak, toplum temelli serinleme merkezlerinin artırılması ve çalışanlara daha esnek çalışma saatleri sunulmasının, aşırı sıcakların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için önemli adımlar olduğu ifade ediliyor.
