TİHV Raporuna Göre Türkiye’de İnsan Hakları Savunucularının Yaşadığı Zorluklar Artıyor

Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), insan hakları savunucularının yaşadığı baskıları belgelediği 2025 raporunu yayımladı. Rapor, deprem bölgesinde faaliyet gösteren dayanışma gruplarından elde edilen verilere dayanıyor.

Doğu Anadolu, Ege, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu, Marmara ve 2023 depremlerinden etkilenen illeri kapsayan çalışmada, insan hakları savunucularına yönelik artan baskılar ve sistematikleşen zorluklar vurgulanıyor.

Hak Kullanımı İstisna, İhlaller Kural Haline Geldi

Rapora göre, Türkiye’de fiilen olağanüstü hal rejimi uygulanıyor ve bu rejim belirsizlik ve keyfilik üzerinden sürdürülüyor. Bu koşullarda hak kullanımı istisnaya dönüşürken, insan hakları ihlalleri kural haline geliyor.

Raporda yer alan vakaların ülkedeki tüm ihlalleri yansıtmadığına dikkat çekilerek, kayıt altına alınamayan birçok ihlalin olduğu belirtiliyor.

Dayanışmayı Güçlendirmek Temel Hedef

Raporun temel amacı, insan hakları savunucularına yönelik baskıları gözler önüne sermek ve dayanışmayı güçlendirmektir. Rapor, sadece sayısal veriler sunmakla kalmayıp, baskıların nasıl üretildiğini de açıklığa kavuşturmayı amaçlıyor.

Yargısal Taciz En Sık Karşılaşılan Baskı Şekli

Rapora göre, insan hakları savunucuları en çok yargısal tacize maruz kalıyor. Temelsiz soruşturmalar, keyfi gözaltılar ve tutuklamalar ile yargı süreçleri, savunucuları hedef alıyor. 2025 raporlama döneminde, 299 yargısal taciz vakası kaydedildi.

Gözaltılar ve Ceza Davaları

Raporda, en az 81 savunucunun gözaltına alındığı ve 92 savunucunun ceza davasıyla karşı karşıya kaldığı belirtiliyor. Ayrıca, 2025 yılında adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ve işkence vakalarının yaşandığı da rapora yansıdı.

Eylemlerin Engellenme Yöntemleri

Başlıca engellenen eylemler arasında insan hakları ihlallerine dair basın açıklamaları, anma etkinlikleri ve çevre savunuculuğu yer alıyor. Engelleme yöntemleri arasında, genel yasaklar, toplanma alanlarının abluka altına alınması ve güç kullanılarak eylemcilerin dağıtılması bulunuyor.