Hakan Kaplan 
Küresel ekonomik güçler, büyüme oranları ve kar rakamlarıyla başarılarını kanıtlama çabası içerisindeyken, Bhutan’da yönetim, halkın mutluluğu ile değerlendiriliyor. 1972 yılında Kral IV. Jigme Singye Wangchuck’un dile getirdiği “Gayri Safi Milli Mutluluk, Gayri Safi Milli Hasıla’dan daha önemlidir” sözü, bu benzersiz yaklaşıma zemin hazırladı. Bugün, Bhutan, dünyanın en huzurlu ve ekolojik olarak en temiz ülkesi olarak öne çıkıyor.
**MUTLULUK ÜZERİNE YASALAR**
Bhutan’da yasaların ve ekonomik yatırımların, insanların ruh sağlığı üzerindeki etkileri Gayri Safi Milli Mutluluk Komisyonu tarafından titizlikle inceleniyor. Nüfus sayımları sırasında halka, “Yaşamınızdan memnun musunuz?” sorusu yöneltiliyor. Burada gerçek kalkınma, maddi zenginlikten ziyade psikolojik denge, kaliteli zaman ve kültürel mirasın korunması olarak kabul ediliyor.
**KÜLTÜRÜ KORUMAK İÇİN ALINAN ÖNLEMLER**
Bhutan, kendine özgü kültürel kimliğini korumak adına bazı sert yasaklar uyguluyor. Örneğin:
– **Tütün ve Plastik Yasakları:** Tütün satışını tamamen yasaklayan ilk ülke olan Bhutan, 1999’dan bu yana plastik poşet kullanımını da yasaklamıştır.
– **Teknolojiyle Geç Tanışma:** Ülke, internet ve televizyonla en son tanışan yerlerden biri olarak dikkat çekiyor.
– **Sosyal Yapıyı Koruma:** Kültürel mirası korumak için yabancılarla evlilik konusunda kısıtlamalar hâlâ geçerlidir.
**KARBON NEGATİF ÜLKE**
Bhutan, doğal varlıklarını korumakla kalmayıp, bunu anayasal bir zorunluluk haline getiriyor. Ülke topraklarının en az yüzde 60’ının her zaman ormanla kaplı olması gerektiği anayasada belirtilmiş ve bu oran bugün yüzde 71’e ulaşmıştır. Bu sayede Bhutan, atmosfere saldığı karbondan daha fazlasını emerek dünyanın tek “karbon negatif” ülkesi olmayı başarmaktadır.
**TURİZMDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İÇİN ÜCRET**
Kitlesel turizmin olumsuz etkilerinden kaçınmak amacıyla “Yüksek değer, düşük etki” stratejisi izleyen Bhutan, ülkeye giriş yapan her turistten günlük 100 dolar “Sürdürülebilir Kalkınma Ücreti” talep etmektedir. Bu ücret, halkın ücretsiz eğitimi, modern sağlık hizmetleri ve çevre dostu projelerin finansmanında kullanılmaktadır.
