“`html
AYM: Basın İlan Kurumu’nun İlan Cezası Yetkisi Geçersiz
Anayasa Mahkemesi, 2019’dan bu yana devam eden hukuksal mücadelesiyle tanınan Evrensel gazetesi lehine önemli bir karar aldı. Mahkeme, yasal düzenlemelerin ‘keyfi’ uygulamalara kapı aralamayacak şekilde net ve ulaşılabilir olması gerektiğinin altını çizerken, Evrensel’den gelen ilan iptallerinin iptal edilmesi yönündeki talebin de yerinde olduğunu belirtti.
30.10.2025
Anayasa Mahkemesi (AYM), Basın İlan Kurumu’nun (BİK) ilanları durdurma yetkisiyle ilgili alınan kararları değerlendirerek, hem yerel hem de ulusal medya için kritik bir gelişmeye imza attı. BİK’in ilanları keyfi nedenlerle iptal etmesine itiraz eden Evrensel gazetesi, Anayasa Mahkemesi’nin kararını bekliyor.
Mahkeme, BİK’in, Evrensel gazetesini de etkileyen ilan kesme işlemlerinin, yasal çerçevede net bir şekilde tanımlanmadığını ve belirsiz sebeplerle yürütüldüğünü belirtti. Anayasa Mahkemesi’nin 13 Ekim 2025 tarihli kararı, bu durumu resmî gazetede yayımlayarak yürürlüğe girdi.
BİK’in ilan ve reklam kesme cezası hakkının hangi şartlarda kullanılabileceğinin yasada yeterince belirlenmediğini vurgulayan AYM, 49. maddenin (a) fıkrasını iptal ederek bu konudaki belirsizlikleri sona erdirdi.
“Kanunsuz Suç Olmaz”
Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, Gazeteciler Cemiyeti’nin BİK’in cezalarına karşı açtığı davanın sonuçlarıyla ilişkili olarak geldi. Gazeteciler Cemiyeti avukatı Gökhan Tekşen, AYM kararının ifade ve basın özgürlüğü açısından önemli bir kazanım olduğunu belirtti. Tekşen’in ifadesine göre, “Bu kararla BİK, 49. madde çerçevesindeki yaptırım yetkisini kaybetmiş durumda. Bu da fiilen yaptırım uygulama gücünün ortadan kalktığı anlamına geliyor.”
Tekşen, Anayasa’nın 29. maddesine atıfta bulunarak, “Süreli yayınların şartları, mali kaynakları ve gazetecilik ile ilgili usuller resmî olarak düzenlenmelidir. Yasalar, haber vermeyi teşvik edici olmalı; engelleyici olmamalıdır.” dedi. Bu noktada, BİK’in genellikle yönetmeliklere veya genel kurul kararlarına dayanarak yaptırım uygulamasının uygun olmadığını vurguladı.
Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin AYM’ye yaptığı başvuruda, BİK’in kendi düzenlemelerinin belirsiz olduğuna, dolayısıyla Anayasa’nın çeşitli maddelerine aykırı olduğu ifade edilmişti. Mahkeme, ceza uygulamalarının belirli bir denge içinde yapılması gerektiğini belirtti.
AYM: Yasal Düzenlemeler Keyfi Uygulamaya İzin Vermemeli
Anayasa Mahkemesi, ifade ve basın özgürlüğünü kısıtlayan yasal düzenlemelerin sadece şeklen mevcut olmasının yeterli olmadığını, bu kuralların kesinlik ve belirginlik arz etmesi gerektiğini vurguladı. Mahkeme, kuralların belirsizliğinin yaptırımları genişlettiğine dikkat çekti ve cezaların, belirsiz ölçütlere göre uygulandığını ifade etti.
Önceki tarihlerde Evrensel, Cumhuriyet, BirGün ve Sözcü gazetelerinin benzer itirazlarını değerlendiren AYM, BİK’in ilan ve reklam kesme cezasının bir ifade özgürlüğü ihlali olduğuna karar vermişti.
AYM ayrıca, Gazeteciler Cemiyeti’nin başvurusunun ardından, her kuralın tartışmasız bir şekilde net bir şekilde belirlenmesi gerektiğini ortaya koymuş ve bu kapsamda sorunların çözümünü Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne iletmiştir.
Evrensel Gazetesi İlanlarının İptali: “Hayat Kaynağımız Kesildi”
Evrensel gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal, AYM’nin verdiği bu kararın, kurumun geçici ilan iptal yetkisini kaldırdığına dikkat çekti; ancak gazetenin ilan gelirlerinden kaynaklanan sorunların devam ettiğini ifade etti. Özdal, resmi ilanlarının basın ilanı kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle tamamen durdurulduğunu belirtti: “Daha önce sık sık belirli ifadeler nedeniyle ilanlarımız durduruluyordu, ancak bu karar, bu durumu tamamen ortadan kaldırdı. Ancak bu, maddi kaybımızı telafi etmiyor.” şeklinde konuştu. Özdal’a göre, resmi ilan hakkının kaybedilmesi, “Nefes borumuzun kesildiği” anlamına geliyor.
BİK, Eylül 2019’da Evrensel’in resmi ilan hakkını, okurların birden fazla gazete alması ve kayıt defterlerinin düzensiz tutulduğu gerekçeleriyle, Ağustos 2022’de ise bu hakkı tamamen iptal etti. Evrensel, bu uygulamaya karşı kanun yollarına başvurarak BİK’in hukuka aykırı davrandığını savundu.
Evrensel’in avukatı Devrim Avcı, AYM’nin kararını olumlu bir gelişme olarak nitelendirdi ve bu kararın açık davaya da olumlu etkileri olabileceğini düşündüğünü dile getirdi. Avcı, AYM’nin daha önce verdiği kararları hatırlatarak süregelen davalarda lehlerine bir sonucun çıkmasını umudu içerisinde olduklarını belirtti.
Avukat Tekşen, AYM’nin verdiği kararın hukuksuzluğun en üst düzeyde tespit edildiği bir durum olduğunu ve mevcut davalarda dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Yeni Asya gazetesi de benzer bir dava süreci yaşamış, BİK’in ilan verme yetkisini durduran işlemin iptal edilmesine dair yargı kararları almıştı.
Etiketler: anayasa mahkemesi, Basın İlan Kurumu, basın ilanları, evrensel, medya
“`
